• Hoofd Pagina
• Beeld en Verhaal

Draineer Buizen Nostalgie

Iedereen kan zijn of haar verhaal inzenden , mail Uw verhaal naar Noordelijk Transport

Draineer buizen waren vroeger niet weg te denken om nat land weer droog te maken en droog te houden. In de provincie Groningen stond de vermaarde buizenfabriek van Timmer in Winsum ook wel Timmer & Weg genoemd. Ontelbare buizen verlieten daar de fabriek, eerst per schip en trein en later per vrachtwagen. Veel foto materiaal is er niet maar dit zijn best twee mooie beelden uit vervlogen tijden van steenfabriek De Brake van Timmer en Weg uit Winsum.

Ik vond nog een hele mooie foto van het locomotiefje waar de klei mee werd aangevoerd naar de fabriek, de foto komt uit de foto collectie van Dick Bolt, het locje deed later nog dienst bij Rixona te Warffum

Wanneer Groninger klei tot bouwsteen of draineerbuizen (die de waterhuishouding van de cultuurgronden helpen regelen) wordt gebakken ontstaat een harde rode kleur. In twee van de zogenaamde tichelwerken, die aan het Winsumerdiep tussen Winsum en Onderdendam stonden, werden draineerbuizen gefabriceerd. Dat gebeurde in de fabrieken De Brake en Timmer en Weg”, later beide eigendom van de familiemaatschap Steen- en buizenfabrieken v.h. J. Timmer. De fabriek De Brak , toen nog een steenfabriek, werd met de daarbij behorende landerijen in 1910 door Timmer aangekocht van defamilie Sichterman.In deze beide fabrieken werden later uitsluitend draineerbuizen, de zogenaamde kraagbuizen, gemaakt. In de vijftiger jaren van de vorige eeuw bedroeg de productie jaarlijks ca 20 miljoenbuizen, dat was ongeveer tweederde van de gehele Nederlandse productie.

De fabrieken aan het Winsumerdiep waren de enigen in ons land, waar de buizen geheel machinaal werden vervaardigd. Voor een groot deel werden de buizen in Nederland afgezet, bijvoorbeeld in de IJsselmeerpolders en in de provincie Zeeland. Er werd onder andere geëxporteerd naar Ierland, Scandinavië, West-Duitsland en Suriname. Door bijzondere voorzieningen kon op deze fabrieken in de winter worden doorgewerkt, zodat de personeelsbezetting vrij constant bleef, en ongeveer 115 man bedroeg Op de hier geplaatste foto van 1965 ziet u draineerbuizen met kraag die uit de oven worden gehaald. De buizen werden in speciale containers per spoor vanaf het Winsumer station vervoerd.

Later werd het vervoer vooral door Groninger Transportbedrijven grdaan. Tegenwoordig gebeurt het draineren van cultuurgronden met kunststofmateriaal. Van de voormalige steen- en buizenfabrieken aan het Winsumerdiep resteren nog slechts enkele overblijfselen. Bron: Winsums verleden, Piet Noord. Naast de ovenfoto zien we een bonnetje van dieselolie uit 1964. dat is 45 jaar geleden en toen was de prijs van dieselolie dus fl. 0,57 omgerekend ca. Euro 0,06 toen was autorijden dus nog plezierig wat de dieselprijs betreft. Waren onze lonen ook maar zo gestegen.

Op de foto links zien we een luchtfoto van de aloude buizenfabriek De Brake en rechts de opslag van buizen in de Noord Oost Polder waar miljoenen buizen naar toe zijn gegaan en zoals te zien zijn deze buizen nog handmatig gelost, onvoorstelbaar hoeveel werk dat heeft gekost want ook op de fabriek werd met de hand geladen.

Een vervoerder die zich had gespecialiseerd in buizen transport was de firma Famco uit Ten Boer. Mede eigenaar Piet Vriezema ontwikkelde samen met mensen van Timmer de eerste Hulo een zogenaamde zelflosser, werden de buisjes aanvankelijk met de hand geladen en gelost met een viertandige vork ook wel riek genaamd, door de Hulo waren veel minder mensen nodig en kon er op ieder tijdstip worden geladen of gelost. Onderstaande foto is een Volvo F88 die werd ingezet voor vervoer van buisjes met de hand te laden en te lossen, aardige bijkomstigheid is dat het de eerste Volvo van dit type was die in Noord Nederland rond reed. Vooruitstrevende man dus deze Piet Vriezema.

De nieuwe Volvo werd dus uitgerust met de Hulo kraan en was gelijk een groot succes en kwam Piet op veel complimenten te staan ook door de opdrachtgevers als b.v. Sneep Drainagematerialen Willemstad Noord Brabant 1964-1978 werd er zeer waarderend over gesproken. Hieronder de voor die tijd indrukwekkende Volvo met aanhangwagen op deze foto geladen met de bekende Nehobo stenen denkelijk uit de vroegere steenfabriek Hylkema gelegen aan het Damsterdiep te Delfzijl met deze soort stenen zijn heel tv studio's in Hilversum gebouwd in de 60er jaren heb ik er zelf nog heel wat vrachtjes naar toe gebracht [allemaal met de hand lossen]

Even een rectificatie, Diederik Kwant kwam mij vertellen dat Hylkema nooit geen NeHoBo's heeft gemaakt en dat zijn Grootvader mede uitvinder van de NeHoBo steen was en dat Hamster uit Scheemda omgebouwd is t.b.v. NeHoBo stenen en dat later Fraamklap is gebouwd door zijn Vader. Misschien we kunnen we daar eens een pagina aan wijden met goedvinden van de heer Kwant.

Natuurlijk werden er meer trucks uitgerust met deze vinding en daar behoorde ook de firma Slik uit Houwerzijl [tegenwoordig Aduard] toe die we op onderstaande foto zien bij een Timmer fabriek in Winsum bezig met het laden van buizen. Daarnaast een nog zeer jonge Piet Vriezema op klompen met een Krupp van de firma Heersema een welbekend Int. transportbedrijf uit Ten Boer die ook veel met buizen en stenen reed en daaronder zien we een Hulo kraan oplegger van Noorman - Delfzijl met als chauffeur Elzo Smit, tegenwoordig chauffeur bij Vroegindewey - Zevenhuizen daarnaast een hulo van Gebr. Greving uit Groningen [ foto Hans van Wijk] ook een bedrijf dat vroeger altijd vooraan stond als er weer wat nieuws op transport gebied werd uitgevonden en dus ook al zeer snel over Hulo's beschikte.Er waren in die jaren velen die met draineerbuizen reden en meestal voor bevrachtings kantoren als van der Tuuk, Berends, Nabek, Horlings en De Haan - Delfzijl en transport bedrijven als Boonstra - Haulerwijk en Zijlstra - Leek met zijn voor die tijd enorme Mack.

Door de komst van plastic verdwenen de stenen buisjes van het toneel van de fabrieken van Timmer en Weg rest niets meer dat doet denken aan een tijdperk dat millioenen buizen dagelijks de fabriek verlieten en het een komen en gaan was van grote vrachtwagens. Wat blijft zijn nog wat beelden en de nostalgie hoe het was. En dan komt plotseling uit het niets iemand die op je site Noordelijk Transport heeft gekeken, vroeger veel met buizen had te maken en in het bijzonder met Piet Vriezema en je mailt of je het adres ook weet van Piet Vriezema. Je mailt vervolgens Piet Vriezema of hij die belangstelling deelt en toen dat zo bleek te zijn werd er contact tussen beiden gelegd wat vervolgens resulteerde in een ritje van Piet compleet met zijn oldtimer vrachtwagen geladen met buizen naar Hardenberg. Zie linker foto. Henk Polak want dat was de man waar het om draaide bleek niet thuis te zijn. Hier het commentaar van Henk Polak: Dankzij uw bemiddeling heb ik destijds al telefonisch contact met Piet Vriezema gehad en vanmiddag komen we thuis van het boodschappen doen en was alsof ik droomde, ik zag een wagen met ouderwetse gebakken draineerbuizen bij ons voor de deur staan, Piet stond een briefje te schrijven om in de bus te doen omdat we niet thuis waren maar gelukkig hebben we hem toch nog getroffen en gezellig oude koeien uit de sloot gehaald zul je begrijpen.Ik wilde dit resultaat je niet onthouden. Bedankt Henk en zo te zien raak je Piet voorlopig niet weer kwijt.

Dit bezoek van Piet aan Henk bleef ook niet zonder gevolgen want van praat komt praat en zo passeerden tal van namen de revue. Eén naam bleef bij beide heren hangen en dat was de Hr. Joop Vonk van de Coop. in Julianadorp, die betrok veel buizen van Timmer voor klanten in de Wieringermeer en was ook vaste klant van Piet en ook Henk kende Joop heel goed daar hij na het buizen tijdperk in dienst trad bij Wavin - Hardenberg die de drainage handel grotendeels had overgenomen en waar Henk natuurlijk ook de drainage verkoop deed kwam hij ook met Joop Vonk in aanraking omdat gebakken buizen niet meer gemaakt werden en dus ook was overgeschakeld op de kunststof buizen, hij heeft na het bezoek van Piet, Joop opgebeld en het e.e.a. verteld daarna heeft Joop Vonk zelf met Piet gebeld wat beiden diep geraakt heeft. Joop Vonk is ondertussen 81 jaar maar nog zeer belangstellend. Ook de naam van Jan Grootenboer viel tijdens de gesprekken meermaals en al dat gepraat resulteerde in een soort van reunie want Henk en Jan vertrokken op een dag naar Ten Boer om Piet te bezoeken, een bezoek dat zelfs de krant haalde, wij hopen hier nog iets van te kunnen plaatsen als Piet Vriezema de krant doormaild ter zijner tijd. Volstaan we nu met een foto' die genomen is voor het huis van Piet. Links op de foto Piet Vriezema, in het midden Jan Grootenboer en rechts Henk Polak daarnaast nog een foto van de buizenfabriek van Hamster & Roozenboom uit Scheemda[foto Meyer].

Besloten werd toen om nog eens een rondreisje te maken naar plaatsen die wat te maken hadden met draineer buizenzo werd ook Hazerswoude aan gedaan waar nog restanten van buizen werden gevonden, op zekere plaats zoveel dat Piet het niet kon laten om een demonstratie te geven met een riek, alleen zie ik dat hij ouder begint te worden 4 buisjes is maar heel weinig Piet, volgens mij hadden wij altijd 10 op een vork maar misschien was mijn baas ook wel wat fanatieker dan die van jou.De volgende foto laat ons zien dat Piet inderdaad moe aan het worden is, zo ken ik je niet meer Piet, altijd voorp in de strijd en nu lijk je afgepeigerd of is dit een pose voor de foto ook het transport middel wordt steeds kleiner, jij wilde altijd de dikste truck hebben toch.

Hieronder een foto gemaakt door J.v.d.Laan op 19 Maart 1957 bij een opslag van turfmolm en buizen bij Roggebotsluis Deze buizen werden per trein aangevoerd uit het Groningse Winsum naar IJsselmuiden en met een eigen vrachtwagen [Magirus] van de rijksdienst geladen en vandaar naar de Noord Oost Polder gereden. De turf kwam meestal uit Erica [Drenthe]

Wat daar nog wel intact was hoewel beschadigd waren de buizen die in gemetseld waren in de muren, ik vond dat vroeger persoonlijk altijd wel wat hebben daar in Middelstum, zoiets moet toch bewaard blijven voor het nageslacht, prachtige nostalgie. Daarnaast zien we hoe vroeger in de Noord Oost Polder de buisjes per schip werden aangevoerd en per kruiwagen werden gelost, nog meer nostalgie dus.

Nog meer nostalgie uit Willemstad. Een paar shots geknipt uit een film laten ons zien hoe een vrachtwagen met de hand werd gelost en een omgebouwde tractor als heftruck dienst deed.

In de jaren 50 werd alles nog met de hand gedaan sleuven graven en dan de buizen er in. Hard en zwaar werk. Op de foto ernaast zien we dat het draineer buizen tijdperk op z'n einde liep, links nog buizen rechts plastic buizen die in korte tijd de echte draineerbuizen overbodig maakte.

Fester Doorn stuurde mij een foto van een Truck + Oplegger van de firma Pepping uit Gasselte geladen met buizen maar volgens mij zijn dit buizen bestemd voor de doorvoer van gas en geen drainage buizen tenminste ik heb ze nooit zo groot gezien maar de foto is leuk en daarom plaatsen we hem er maar bij daarnaast zien we dat de VF-63-61 met aan het stuur Piet Vriezema Hardenberg weer verlaat om met een vrachtje buizen naar het hoge Noorden te koersen.

Veel van wat er op deze pagina staat komt uit de herinneringen van Henk Polak en daarom laten we Henk zelf maar even vertellen.

Ik ben in januari 1964 bij Sneep in Willemstad begonnen, daar was collega Jan Grootenboer mijn mentor, er werd toen veel gedraineerd in het seizoen, voorjaar en najaar, en telkens tekort aan buizen, we hebben toen met Famco veel zaken gedaan voor het vervoer van kraagbuizen/Timmer en met veel andere vervoerders via v.d. Tuuk, kraagloos en wanneer hij niet meer kon bedienen dan gingen we naar de andere bevrachters, we kochten toen uit Middelstum en Hamster & Roozenboom Scheemda ook veel 2e soort buizen, die werden in Willemstad door onze mensen gesorteerd, de slechtste eruit gehaald en die er mee door konden overgeladen op kleinere vrachtwagentjes en uitgevent naar diverse plaatsen in West Brabant. Jan Grootenboer ving de chauffeurs meestal op ergens nabij de losplaatsen zoals bij chauffeurs café Kanters Moerdijk, chauffeurs café Het Anker in Wouw chauffeurs café en in Ossendrecht hadden we ook zo’n chauffeurs café (weet de naam niet meer) Ik had dus Piet meestal per telefoon om e.e.a. te regelen en JanGrootenboer had meestal persoonlijk contact om mee te rijden naar de losplaatsen, in 1977 is Sneep gestopt en de zaak verkocht aan Wavin Hardenberg. daar ben ik gebleven tot pensionering in 2005, ik heb nooit anders gedaan dan verkoop en vervoer drainagebuis, wat bij Sneep concurenten waren werden soms klanten bij Wavin zodoende heb ik veel contacten gehad die Piet Vriezema ook had.

Twee zoons van Sneep hebben later de draineerbuizenfabriek in Chaam gekocht en er een pretpark van gemaakt met een restaurant in het voormalige kantoor, het is inmiddels ook weer verkocht maar het terrein is nog altijd ommuurd met een stapel kraagloze draineerbuizen wat speels is opgetast met wat torentjes erop van buizen De kwaliteit van deze buizen was stukken minder dan de Groninger buizen, Piet Vriezema liet ik ook wel buizen terugladen in Chaam voor b.v. Duitsland.Ik heb vorige week nog een oud collega uit Willemstad gebeld en gewezen op je site, bij is geen internetter maar zou me nog bellen wanneer zijn zoon er was om dan samen even te kijken. Deze man nu 60 jr. is spelenderwijs bij Sneep in het bedrijf gekomen als 13 jarige, hij zat op de landbouwschool met veel vrije dagen en dan was hij bij ons, hij is nog een keer een aantal weken bij Timmer geweest want we kregen geen buizen meer omdat de buizen niet meer buiten gepakketeerd werden en Piet en andere hulowagens konden niet binnen komen met de kraan, toen hebben wij de bewuste trekker met buizenrek achterop naar Winsum gebracht met Izak als chauffeur hij reed de paketten naar buiten zodat we toch konden leveren, Izak lag in de kost in een hotelletje in Winsum en reed met de trekker heen en weer 's ochtends en 's avonds en tussen de middag mocht hij zijn boterham opeten bij de fabrieksbaas die daar woonde (ik denk dat het huisje op de foto staat die erbij geplaatst heb) We hebben de trekker terug laten halen met een veewagen die paarden had weggebracht naar Zuidlaren want zoon Sneep reed daar dressuur elk jaar, toen de veewagen in Winsum kwam pastte de trekker er niet in de deur was te smal, Izak heeft er toen de wielen afgehaal en omgedraaid toen was hij wat smaller.Piet Vriezema wees me nog op het volgende: toen de secretaresse van Sneep trouwde heeft hij de Voorstraat in Willemstad (ca 300 mtr.) tussen de kerk en het Gemeentehuis een loper van glasvlies (wat als afdekmateriaal gebruikt werd voor kraagloze buizen) laten leggen met om de 5 mtr. een gebakken buisje 5 cm rechtop staand en verbonden met een plastic drainbuis 40 mm van 5 mtr. ertussen, dat heeft destijds ook de krant nog gehaald. Jan Grootenboer zou bij de kinderen van Sneep gaan informeren of ze foto's hebben van de jaren 50-60 toen drainage in opkomst was.

Tot zover her verhaal van de draineerbuizen van Henk Polak, mochten er mensen zijn die nog meer hebben te vertellen of foto's willen sturen ze zijn hier van harte welkom.

En daar is dan al de eerste foto die we kregen van Henk Bareveld uit Baflo, een mooie foto van een Krupp geladen met draineerbuizen, de Krupp is van de Gebr. de Vries uit Wierhuizen naast de truck zien we Vader Willem [cognacje] de Vries en daarnaast zoon Corrie, Willem had twee zonen Corrie en Evert Beide zaten samen op de auto en lagen te slapen in de auto in Amsterdam, de verwarming vond plaats door middel van een gasfles de ramen waren gesloten en daardoor trad er kool monoxide op en daarbij bij is Evert overleden en heeft de Krupp lang stil gestaan Corrie heeft er wel wat van over gehouden maar is later weer met z'n vader gaan rijden en later hebben ze de Krupp verkocht en Corrie is conciërge geworden en zit nu in verzorginghuis in Baflo. [bron: Piet Vriezema]

En weer een paar foto's deze keer van Henk Polak. Links lossen van buizen in de polder met de riek en rechts zien we hoe de buizen mooi in de gegraven geul liggen.

Henk Polak heeft weer wat foto's opgedoken in allerlei boeken die betrekking hebben op draineerbuizen.

Hierbij een reportage van het bezoek van Piet Vriezema met Fennie in de oldtimer Volvo aan Hr. Joop Vonk in Julianadorp, Vonk wist nog een paar duizend stuks kraagbuizen te staan bij een boer (klant van Vonk), Piet mocht ze hebben zoveel hij wilde voor e prijs van een krat bier. Op de foto's zie je de 81 jarige Joop Vonk bezig met laden van buizen en het opruimen van struikgewas voordat ze bij de buizen konden komen, ook de zoon van Joop en kleinzoon waren van de partij om te helpen bij het laden, hieronder zien we een aantal van die foto's en onze dank gaat uit naar de inzender, Henk Polak.

Henk Polak kwam met drie mooie aparte foto's die hij had gekregen van Corrie Saarloos, de secretaresse van Sneep uit Willemstad. Toen Corrie trouwde met Jo van de Vorm had haar baas, Sneep uit Willemstad een witte loper uit laten leggen voor de bruiloft van Corry en Jo versierd met buisjes, het zijn het 8 cm mkr. en 40 mm pvc geperf. met Kruisstukken aan de kraagbuizen verbonden, de witte loper is glasvlies en het was in 1963

Op Piet Vriezema's Passie klik hier een kranten artikel over Piet Vriezema